Финансиска анализа на фирма: седум бројки што секој сопственик треба да ги гледа
Финансиска анализа на фирма звучи како нешто за банки и ревизори. Но за сопственикот, најкорисната анализа е едноставна: неколку бројки, секој месец, со јасно објаснување што значат. Не Ви требаат четириесет показатели. Ви требаат седум — и навика да ги гледате.
1. Бруто маржа
Што е: бруто добивка поделена со приходите. Колку од секој денар продажба останува откако ќе ја платите стоката или директниот трошок.
Предупредување: бруто маржата паѓа додека прометот расте. Тоа значи дека растете со попусти, со поскапа набавка или со помалку профитабилни производи.
2. Оперативна (EBIT) маржа
Што е: резултатот од основната дејност, пред камати и даноци, поделен со приходите. Покажува дали бизнисот заработува од тоа што навистина го работи.
Предупредување: бруто маржата е стабилна, а оперативната паѓа. Значи трошоците — плати, кирија, логистика — растат побрзо од заработката.
3. Тековна ликвидност
Што е: тековните средства (пари, побарувања, залихи) поделени со краткорочните обврски. Колку брзо достапни средства имате за секој денар што треба да го платите наскоро.
Предупредување: показател под 1 значи дека краткорочните обврски се поголеми од она што можете брзо да го претворите во пари. И кога е над 1, гледајте го трендот — постојан пад е сигнал.
4. Денови наплата (DSO)
Што е: колку дена во просек поминуваат од фактура до пари на сметка. Се пресметува од побарувањата и приходите за периодот.
Предупредување: бројот расте месец по месец. Тоа е готовина што седи кај купувачите. За фирма со месечен промет од два милиони денари, секои 30 дена подолга наплата се околу два милиони денари врзани кај некој друг.
5. Денови залихи (DIO)
Што е: колку дена во просек стоката стои на залиха пред да се продаде.
Предупредување: бројот расте без план. Сезонско полнење е во ред; постојан раст значи пари заробени во стока што не се движи.
6. Денови плаќање (DPO)
Што е: колку дена во просек Ви треба да им платите на добавувачите.
Предупредување: плаќате многу побрзо отколку што наплатувате. Тогаш Вие ги финансирате купувачите — со Ваши пари.
7. Долг наспроти капитал
Што е: вкупните обврски поделени со сопствениот капитал. Колку бизнисот работи на туѓи пари во однос на сопствени.
Предупредување: показателот расте без нова инвестиција зад него — фирмата се задолжува за да покрие тековно работење.
Поединечна бројка ретко кажува многу. Трендот кажува. Гледајте ги истите седум бројки, секој месец, на ист начин.
Од каде доаѓаат бројките
Сите седум бројки се пресметуваат од три работи што Вашето книговодство веќе ги има:
- пробен биланс за месецот — приходи, трошоци, средства и обврски;
- листа на побарувања — кој должи и колку;
- листа на обврски — кому должите и колку.
Нема потреба од нов систем. Потребно е овие три документи да стигнуваат навреме, секој месец, во ист формат.
Како изгледа една страна
Хипотетички пример. Една страна, седум реда, и до секој по една реченица:
- Бруто маржа 41% — една точка помалку од минатиот месец; поскапа набавка кај главниот добавувач.
- Денови наплата 88 — трет месец по ред расте; двајца големи купувачи доцнат.
- Денови залихи 40 — стабилно.
Тоа е целата анализа. Не бара дебел извештај — бара навика и некој што секој месец ќе ги напише тие реченици.
Што да правите со нив
Изберете еден ден во месецот. Пресметајте ги седумте бројки на една страна. До секоја, напишете една реченица: што се променило и зошто. По три месеци, ќе гледате работи што ги немало во ниту еден годишен биланс.
Ако сакате да видите како изгледа ова во пракса, на страницата надворешен финансиски директор има демо извештај со истите показатели, со дефиниција до секој. А ако не знаете од каде да почнете, бесплатната Проверка на бизнисот покажува кој дел од бизнисот најмногу Ве држи назад.